Luật gia Hoàng Quốc Huy
Người ta vẫn thường nói:
“Giàu thì nó ghét, đói rét nó khinh, thông minh nó tìm cách tiêu diệt.”
Nghe qua tưởng lời cay đắng, nhưng thật ra đó là một tấm gương soi tâm người, phản chiếu cái khổ muôn đời của xã hội khi đạo đức yếu hơn lòng ganh.
1. Ghét người giàu – vì lòng đố kỵ lớn hơn ý chí vươn lên
Khi thấy ai có của, có danh, ít ai hỏi họ đã khổ cực ra sao, chỉ nhìn vào kết quả mà sinh ganh.
Cái nghèo không đáng sợ, cái tâm hẹp mới đáng sợ.
Người biết tu sẽ nhìn người giàu mà học cách nỗ lực;
kẻ không tu lại nhìn người giàu để mà đố kỵ.
Bởi vậy, ghét người giàu chính là ghét cái mình không có dũng khí đạt được.
2. Khinh người nghèo – vì con tim thiếu tình thương
Nhiều người chỉ tôn trọng kẻ có tiền,
coi thường người tay trắng mà không hiểu rằng:
người nghèo cũng có phẩm giá, có lòng tự trọng, có khát vọng sống.
Kẻ thật sự có đạo đức không bao giờ khinh ai
vì họ biết hôm nay giàu, mai có thể trắng tay;
hôm nay khỏe, mai có thể bệnh;
đời không ai giữ được mọi thứ mãi.
Khinh người nghèo chính là gieo nhân thất đức,
đến lúc hoạn nạn, chẳng ai thương.
3. Sợ người giỏi – vì sợ bị soi rọi cái dốt của mình
Người thông minh, người ngay thẳng giống như tấm gương,
đặt đâu thì soi rõ giả thật.
Kẻ gian dối, lười biếng, tất nhiên sợ gương đó.
Bởi vậy xã hội nhiều nơi tìm cách loại bỏ người tài —
không vì họ sai, mà vì họ “làm lộ ra cái sai của người khác”.
Thế nên, người giỏi phải biết ẩn tâm, hành thiện, lấy đức mà hóa ganh.
Chỉ có đạo đức mới làm tan sợ hãi,
chứ trí tuệ đơn thuần đôi khi lại làm người đời ganh hơn.
4. Cội gốc: Thiếu đạo, thừa dục
Khi xã hội đề cao vật chất hơn nhân nghĩa,
thì lòng người tự nhiên hóa lạnh.
Không còn kính hiền, thương nghèo, trọng người học,
chỉ còn hơn thua, so đo, đố kỵ.
Cái nghèo của vật chất có thể cứu bằng tiền,
nhưng cái nghèo của đạo đức chỉ cứu được bằng giác ngộ.
Chừng nào con người biết sống vị tha,
biết xem thành công của người khác là niềm vui chung,
thì chừng đó xã hội mới hết cảnh “ghét – khinh – sợ”.
5. Người tỉnh táo nên làm gì
Đừng ghét ai, cũng đừng để ai làm bạn ghét.
Giữ lòng an, sống tử tế, làm việc đúng đạo.
Ai giàu thì chúc phúc, ai nghèo thì thương,
ai giỏi thì học — đó là cách nâng mình lên khỏi thói đời.
Thế gian không cần ai phán xét thêm nữa,
chỉ cần mỗi người tự giữ cho mình một chút sáng.
Ánh sáng ấy nhỏ thôi,
nhưng sẽ soi tan được rất nhiều bóng tối quanh ta.
“Thế gian chẳng xấu, chỉ vì lòng người còn nhiều bụi.”
Lau bụi nơi lòng mình,
thế gian sẽ bớt đen đi một phần.
